| TRƯỜNG THCS GIA HÒA  Y TẾ TRƯỜNG HỌC
| CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc |
BÀI TUYÊN TRUYỀN
1. Những chất độc hại trong khói thuốc lá
Trong khói thuốc lá chứa hơn 7.000 loại hoá chất đã được định dạng, trong đó có hơn 200 loại có hại cho sức khoẻ, bao gồm chất gây nghiện và các chất gây độc. Người ta chia ra 4 nhóm chính:
- Nicotine: được hấp thụ qua da, niêm mạc miệng và niêm mạc mũi hoặc hít vào phổi. Nicotine vừa là chất gây nghiện vừa là chất gây độc. Tác dụng gây nghiện của nicotine chủ yếu là trên hệ thần kinh trung ương với sự có mặt của các thụ thể nicotine trên các cấu trúc não.
- Chất nicotine trong thuốc lá tác dụng lên hệ tim mạch gây co thắt động mạch vành, làm mạch đập nhanh và tăng áp suất động mạch, hình thành bệnh lý mạch vành với biến cố thường gặp là nhồi máu cơ tim. Một giọt nicotine có thể làm chết một con chó hay 3 con thỏ; 7 giọt nicotine giết chết một con ngựa.
- Cacbon monoxit: có công thức hóa học là CO, là một chất khí không màu, không mùi, không vị nhưng rất độc hại. Hàng năm trên thế giới có hàng trăm người bị chết ngạt vì hít phải khí CO. Khí CO được sinh ra do các chất hữu cơ cháy không hoàn toàn. Trong khói thuốc, khí CO có nồng độ khá cao. Khi hút thuốc, khí CO sẽ vào máu, nó kết hợp với Hemoglobin của hồng cầu với ái lực gấp hơn 200 lần oxy, do đó máu không thể vận chuyển oxy đến các cơ quan trong cơ thể gây nên ngộ độc ở các mức độ khác nhau. Khi hít phải nhiều CO sẽ bị tổn thương hệ thần kinh, tim mạch, trung tâm hô hấp và dẫn đến tử vong.
- Các phân tử nhỏ trong khói thuốc lá: Khói thuốc lá chứa nhiều chất kích thích dạng khí hoặc dạng hạt nhỏ. Các chất kích thích này gây nên các thay đổi cấu trúc của niêm mạc phế quản dẫn đến tăng sinh các tuyến phế quản, các tế bào tiết nhầy và làm mất các tế bào có lông chuyển. Các thay đổi này làm tăng tiết nhày và giảm hiệu quả thanh lọc của thảm nhày-lông chuyển. Phần lớn các thay đổi này có thể hồi phục được khi ngừng hút thuốc.
- Các chất gây ung thư: Trong khói thuốc lá có trên 70 chất trong số đó gồm cả các hợp chất thơm có vòng đóng như Benzopyrene có tính chất gây ung thư. Các hoá chất này tác động lên tế bào bề mặt của đường hô hấp gây nên tình trạng viêm mạn tính, phá huỷ tổ chức, biến đổi tế bào dẫn đến dị sản, loạn sản rồi ác tính hoá.
2. Nguy hại của việc hút thuốc lá thụ động:
Hút thuốc lá không chỉ gây hại cho chính người hút mà còn gây hại cho cả những người hít phải khói thuốc, còn gọi là hút thuốc thụ động. Khói thuốc thụ động cũng chứa hàng nghìn loại hóa chất, trong đó có hơn 200 chất gây độc hại hay chất gây ung thư. Theo báo cáo năm 2014 của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm có hơn 600.000 người chết vì các bệnh liên quan đến hút thuốc thụ động.
Khói thuốc đặc biệt có hại cho trẻ em, nó làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp dưới, như: viêm phế quản, viêm phổi, làm bệnh hen trở nên nặng nề hơn, kém phát triển chức năng phổi. Khói thuốc cũng làm trẻ dễ bị viêm tai giữa, hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDs - Sudden Infant Death syndrome).
Trẻ em hít phải khói thuốc cũng có thể trở thành nghiện thuốc và làm tăng nguy cơ mắc nhiều loại bệnh, như: suy giảm chức năng nhận thức và trí nhớ khiến nguy cơ mắc chứng tâm thần phân liệt cao hơn gấp 3 lần so với trẻ sống trong gia đình không có người hút thuốc lá. Khói thuốc làm giảm lượng vitamin C trong cơ thể trẻ cũng làm suy yếu hệ miễn dịch.
Phụ nữ hút thuốc lá thụ động trong thời kỳ mang thai dễ bị sảy thai, tăng nguy cơ đẻ non hoặc nhẹ cân. Khói thuốc cũng khiến cho những bà mẹ mang thai có nguy cơ sinh ra những đứa trẻ bị rối loạn hành vi, tính tình hung hăng, hay cáu gắt, có thể gặp các vấn đề về tâm lý như chứng tăng động giảm chú ý.
Người ta thấy rằng, đối với người hút thuốc lá thụ động, nếu mỗi ngày ở trong phòng cùng với người hút thuốc lá một giờ thì nguy cơ mắc ung thư phổi sẽ cao gấp 100 lần so với những người sống 20 năm trong một toà nhà chứa thạch tín (asen). Người lớn hút thuốc thụ động ngoài nguy cơ cao bị ung thư phổi còn có nguy cơ cao bị các bệnh nguy hiểm khác, như: ung thư vú, xơ vữa động mạch, bệnh động mạch vành, gây các triệu chứng kích thích đường hô hấp.
Ở Việt Nam, do tỷ lệ người hút thuốc rất cao (56% nam giới) nên số người bị phơi nhiễm khói thuốc cũng rất lớn. Trên 50% số người không hút phải tiếp xúc với khói thuốc ít nhất 30 phút/ngày. Theo khảo sát ở 5 tỉnh đại diện cho 5 vùng kinh tế, cứ 10 học sinh thì có 6 em bị phơi nhiễm khói thuốc tại nhà.
Vì vậy, để bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng, hãy cố gắng từ bỏ hút thuốc, thực hiện nghiêm túc Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá. Những người chưa bỏ được thuốc hãy thực hiện tốt quy định “cấm hút thuốc” ở những nơi công cộng: trên tàu xe, thư viện, bệnh viện, máy bay, trong phòng họp, hội trường, đặc biệt những nơi có nhiều trẻ em như: trường mẫu giáo, khu vui chơi dành cho thiếu nhi và những nơi có đông phụ nữ, nhất là phụ nữ mang thai.
